Specificatie

In Provincie Zuid-Holland werken we toe naar een volledig circulaire samenleving in 2050. Dit betekent een samenleving zonder afval, waarin we bestaande grondstoffen en materialen hergebruiken voor nieuwe producten. Om deze ambitie waar te maken, willen we als provincie samenwerking tussen ondernemers, onderzoekers, inwoners en overheden tot stand brengen. Aangezien maar liefst 30% van het Nederlandse grondstoffenverbruik in Zuid-Holland ligt, stimuleren wij op allerlei manieren deze gezamenlijke zoektocht.

Circulair en gemeenten

Gemeenten spelen een sleutelrol in de circulaire transitie doordat zij dicht bij inwoners en ondernemers staan en invloed hebben op onder andere vastgoed, GWW en openbare ruimte. Ook kunnen zij sturen op afvalpreventie, hergebruik en het beschikbaar stellen van ruimte voor circulaire bedrijvigheid. Circulair raakt daarnaast aan veel andere opgaven zoals woningbouw, stikstof, luchtkwaliteit, vestigingsklimaat en sociaal domein, maar deze koppelingen worden nog onvoldoende gelegd.

Tegelijkertijd zien we ook dat gemeenten structureel beperkte capaciteit, middelen, kennis en netwerk hebben om opschaling te realiseren. Veel circulaire opgaven zijn regionaal vergelijkbaar of beter gezamenlijk aan te pakken, zodat niet iedere gemeente het wiel opnieuw hoeft uit te vinden.

Daarom zet de provincie in op regionale samenwerking tussen gemeenten, en later ook met ondernemers en kennisinstellingen. Dit zorgt ervoor dat kennis wordt gedeeld, projecten sneller kunnen worden opgepakt en gemeenten bestuurlijk sterker staan richting interne organisatie, provincie en Rijk. Enkele voorbeelden waarom regionale samenwerking werkt:

• Economische weerbaarheid: voorbereiden op Europese wet- en regelgeving.
• Gezamenlijke inkoop leidt tot impuls aan de markt, vraagcreatie zorgt voor zekerheid en leidt tot opschalingsmogelijkheden (industrialisatie, aanschaf machines ed.)
• Zichtbaarheid en profilering van het landelijk gebied in bijv. lobby (ondersteund door de provincie).

Regionale samenwerking Haaglanden gemeenten

De gemeenten in de regio Haaglanden willen, naar voorbeeld van andere regio’s, een vergelijkbare samenwerking starten. Hiervoor wordt een actieplan opgesteld met verschillende actielijnen. Omdat er nog geen bestaand overlegorgaan is, moet dit gezamenlijk worden opgezet.

De provincie heeft gemeenten verkend en een eerste werksessie georganiseerd om een gezamenlijke ambitie te formuleren. Acht gemeenten nemen hieraan deel, waarvan vijf enthousiast zijn en de rest afwachtend. Deze sessie vormt het startpunt voor de kwartiermaker om de samenwerking verder uit te werken tot een regionaal actieplan.

Binnen de regionale samenwerking zijn er een aantal uitgangspunten:

• Iedere gemeente draagt aan minstens één actielijn/thema bij vanuit eigen behoefte, en rolt vanuit daar kennis bij buurgemeenten uit (delen van FTE en budgetten).
• Voortbouwend op lopende initiatieven/projecten: niet steeds het wiel opnieuw uitvinden.
• Gezamenlijke slagkracht: delen van casussen en ervaringen maakt de plannen sterker.
• Vooroplopende overheid geeft positief signaal naar de markt: kennisinstellingen en bedrijfsleven in 'doe-stand'. Zij zullen op een later moment worden aangehaakt.
• Sterke rol van omgevingsdienst: meedenkend en adviserend. De omgevingsdienst heeft een actieve rol in de samenwerking. In overleg met de kwartiermaker en provincie zal deze nader vormgegeven worden.

Omschrijving van deze opdracht

Een belangrijke rol in deze samenwerking is die van ‘kwartiermaker’. Deze persoon is onafhankelijk en richt zich op het vormgeven van de samenwerking en een regionaal actieplan. Uiteindelijk zal dit ook de voortgang van de gekozen thema’s/actielijnen omvatten. Dit omvat samenwerking tussen de gemeenten, op de actielijnen, met andere regio’s en met andere relevante partijen binnen en buiten de regio. Kennis van faciliteren en het opzetten van netwerken en coalities is dan ook belangrijker dan inhoudelijke kennis van de deelonderwerpen. Het is aan de kwartiermaker om scherp te zijn op waar eigen kennis ophoudt en externe expertise ingeschakeld moet worden.

Zodra er met de groep gemeenten een gedragen keuze is gemaakt voor de actielijnen waar als eerste aan gewerkt zal worden, zal voor iedere actielijn een plan van aanpak geschreven worden. Met daarin onder andere de gestelde doelen voor dat jaar, wie daarin welke rol inneemt, welke acties ondernomen worden en de financiële uitwerking. De actielijnen worden gedurende de looptijd van de opdracht uitgewerkt in eerste tastbare resultaten en er wordt een visie ontwikkeld hoe dit opgeschaald kan worden bij de verschillende deelnemers aan de samenwerking.

Afhankelijk van de bestuurlijke planning bij de gemeenten is het idee om eind 2027 toe te werken naar een bestuurlijk akkoord voor deze regionale samenwerking met passende financiële bijdrage van de gemeenten. De vorm en intensiteit van dit akkoord zal gaandeweg blijken.

De focus in deze regionale samenwerking in dit vroege stadium ligt op het tot stand brengen en intensiveren van samenwerking en uitwisseling tussen de gemeenten in de regio. Het is aan de kwartiermaker om in te schatten welk moment geschikt is om te verkennen hoe en welke regionale bedrijven, ondernemersverenigingen en kennisinstellingen zich bij de samenwerking kunnen voegen.

Daarnaast wordt er gezocht naar samenwerking met andere regio’s binnen en buiten de provincie en andere samenwerkingsverbanden. Een contactpersoon van de provincie zal beschikbaar zijn als sparringpartner en ook ondersteunen in de verbinding met andere regio’s.

Voor het opstarten van de regionale samenwerking in de regio Haaglanden is de provincie Zuid-Holland op zoek naar een kandidaat voor deze functie als kwartiermaker.

De opdracht voor de kwartiermaker is samenvattend:

• Het onafhankelijk ontwikkelen en vormgeven van de regionale samenwerking op circulair in de regio Haaglanden in Zuid-Holland;
• Het gezamenlijk opstellen van een regionaal actieplan danwel aangevuld met deelplannen voor actielijnen;
• Het ondersteunen en faciliteren van deelnemende gemeenten om de ontwikkeling van de samenwerking en actielijnen op gezamenlijke thema's mogelijk te maken.

De werkzaamheden zijn als volgt samen te vatten:

• Het organiseren van diverse ambtelijke overleggen/sessies voor het vormgeven van de samenwerking;
• Het onderhouden van contacten met de deelnemende gemeenten en het enthousiasmeren van deze groep;
• Het (mede) opzetten van actielijnen op gezamenlijke thema's met inbreng van deelnemende gemeenten;
• Het ontsluiten van gezamenlijke kennis mogelijk maken;
• Verkennen en verbinden van de samenwerking met stakeholders en andere samenwerkingsverbanden in Zuid-Holland waar relevant;
• Het rapporteren over de voortgang van het netwerk;
• Het organiseren van een bestuurlijk overleg/commitment voor de samenwerking.

Terugkoppeling van (deel)resultaten / producten

De kwartiermaker rapporteert aan en overlegt regulier over planning, voortgang en resultaten met de toegewezen contactpersoon van de Provincie Zuid-Holland en geeft terugkoppeling van (deel)resultaten en producten aan de opdrachtgever. Samen bespreken jullie welke behoeftes, kansen en knelpunten vanuit het netwerk naar voren komen en welke interventies daarvoor wenselijk zijn.

Hierbij worden in ieder geval gedurende de opdracht opgeleverd:

• Regionaal actieplan
• Enkele ingerichte actielijnen en bijbehorend plan van aanpak
• Per kwartaal voortgangsrapportage (mondeling en/of schriftelijk)
• Twee bestuurlijke overleggen, gericht op het verkrijgen van bestuurlijk commitment voor de regionale samenwerking

We verwachten na afronding van de opdracht in ieder geval een advies/voorstel om het netwerk ‘op eigen benen’ te laten staan zonder volledige provinciale ondersteuning. Andere (deel)resultaten worden gaandeweg in overleg besproken.